Periodontal Statusun Klinik Qeydiyyatı üçün Kalibrasiya

Periodontal statusun qeydə alınmasının məqsədi bütün diş sırası boyunca hər bir diş və ya implant ətrafında altı nöqtədə resessiya, zondlama dərinliyi və birləşmə səviyyəsini millimetr dəqiqliyi ilə qeyd etməkdir. Periodontal zondla aparılan bütün ölçmələr üçün zondda oxunan qiymətlər yuxarı yuvarlaqlaşdırılır.

1. Gingiva Kənarı, Zondlama Dərinliyi və Birləşmə Səviyyəsi

Hər bir nahiyədə əvvəlcə "Gingiva Kənarı" qiyməti ölçülür, dərhal sonra "Zondlama Dərinliyi" qiyməti gəlir. "Birləşmə Səviyyəsi" qiyməti onlayn periodontal statusda avtomatik hesablanır və mavi xəttlə qrafik olaraq göstərilir.

Birinci qiymət "Gingiva Kənarı" klinik gingiva kənarından sement-mina birləşməsi kimi bir istinad nöqtəsinə qədər olan millimetr məsafəsidir. Mövcud qapaq və ya plom kənarı orijinal sement-mina birləşməsindən apikal istiqamətdə 3 mm-dən çox deyilsə, bu kənarlar istinad nöqtəsi kimi istifadə olunur. Əks halda, orijinal sement-mina birləşməsi səviyyəsində virtual istinad nöqtəsi seçilir.

İkinci qiymət "Zondlama Dərinliyi" klinik gingiva kənarından gingiva şırımı və ya periodontal cibin dibinə qədər olan millimetr məsafəsidir.

Üçüncü qiymət "Birləşmə Səviyyəsi" hər bir nahiyə üçün onlayn periodontal status tərəfindən aşağıdakı düstura əsasən hesablanır:

Birləşmə Səviyyəsi (mm) = Zondlama Dərinliyi (mm) – Gingiva Kənarı (mm)

Sağlam Periodont

Sağlam periodontda sement-mina birləşməsi gingiva kənarının altında və dərhal birləşmə səviyyəsinin üstündə yerləşir (birləşmə itkisi yoxdur).

"Gingiva Kənarı" 1 və "Zondlama Dərinliyi" 2 qiymətləri bu halda eynidir.

Yuxarıdakı şəkildə birləşmə səviyyəsinin hesablanması:

Birləşmə səviyyəsi 0mm = Zondlama dərinliyi 2mm – Gingiva kənarı 2mm

Sağlam Peri-İmplant Toxuması

Sağlam peri-implant toxumasında suprastrukturun kənarı peri-implant selikli qişasından bir qədər aşağıda yerləşir (alveol sümük itkisi yoxdur).

Yuxarıdakı şəkildə alveol sümük səviyyəsinin (birləşmə səviyyəsi) hesablanması:

Alveol sümük səviyyəsi 2mm = Zondlama dərinliyi 3mm – Gingiva kənarı 1mm

Hiperplastik Periodont (Həddindən artıq böyümə)

Hiperplastik periodontda sement-mina birləşməsi gingiva kənarından çox aşağıda yerləşə bilər (>3mm), lakin yenə də dərhal birləşmə səviyyəsinin üstündədir (birləşmə itkisi yoxdur).

"Gingiva Kənarı" 1 və "Zondlama Dərinliyi" 2 qiymətləri bu halda da eynidir.

Yuxarıdakı şəkildə birləşmə səviyyəsinin hesablanması:

Birləşmə səviyyəsi 0mm = Zondlama dərinliyi 5mm – Gingiva kənarı 5mm

Qeyd: Birləşmə itkisi olmadan 4 mm və ya daha çox zondlama dərinliyi olan ciblər yalançı ciblər adlanır.

Estetik Zonada Sağlam Peri-İmplant Toxuması

Estetik zonada sağlam peri-implant toxumasında suprastrukturun kənarı peri-implant selikli qişasından daha aşağıda yerləşir (alveol sümük itkisi yoxdur).

Yuxarıdakı şəkildə alveol sümük səviyyəsinin (birləşmə səviyyəsi) hesablanması:

Alveol sümük səviyyəsi 2mm = Zondlama dərinliyi 5mm – Gingiva kənarı 3mm

Periodontal Cib

Xəstə periodontda sement-mina birləşməsi gingiva kənarından yuxarıda və ya aşağıda yerləşə bilər. Gingiva kənarından periodontal cibin dibinə qədər olan məsafə zondlama dərinliyi 2 kimi qeyd olunur.

Yuxarıdakı şəkildə birləşmə səviyyəsinin hesablanması:

Birləşmə səviyyəsi 5mm = Zondlama dərinliyi 7mm – Gingiva kənarı 2mm

Qeyd: Periodontal terapiya bitdikdən sonra qalan 4 mm və ya daha çox olan ciblər qalıq (rezidual) ciblər adlanır.

Peri-İmplant Cib

Alveol sümük itkisi olan peri-implant xəstə toxumada suprastrukturun kənarı peri-implant selikli qişasından bir qədər aşağıda və ya yuxarıda yerləşə bilər. Peri-implant selikli qişasının kənarından peri-implant cibinin dibinə qədər olan məsafə zondlama dərinliyi 2 kimi qeyd olunur.

Yuxarıdakı şəkildə alveol sümük səviyyəsinin (birləşmə səviyyəsi) hesablanması:

Alveol sümük səviyyəsi 6mm = Zondlama dərinliyi 7mm – Gingiva kənarı 1mm

Gingival Resessiya

Gingival resessiya halında gingiva kənarı sement-mina birləşməsindən apikal istiqamətdə yerləşir. Bu zaman "Gingiva Kənarı" 1 üçün ölçülmüş qiymət mənfi işarəsi ilə verilir.

Yuxarıdakı şəkildə birləşmə səviyyəsinin hesablanması:

Birləşmə səviyyəsi 6mm = Zondlama dərinliyi 2mm – Gingiva kənarı -4mm

Peri-İmplant Resessiyası

Peri-implant resessiyası halında peri-implant selikli qişasının kənarı suprastrukturun kənarından apikal istiqamətdə yerləşir. Bu zaman "Gingiva Kənarı" 1 üçün ölçülmüş qiymət mənfi işarəsi ilə verilir.

Yuxarıdakı şəkildə alveol sümük səviyyəsinin (birləşmə səviyyəsi) hesablanması:

Alveol sümük səviyyəsi 4mm = Zondlama dərinliyi 2mm – Margo Mucosae (Gingivae) -2mm

Hər Diş və ya İmplant üzrə Altı Qeydiyyat Nahiyəsi

Bütün periodontal və ya peri-implant ölçmələrin qeydə alınması üçün mühüm olan diş və ya implant ətrafında düzgün altı nahiyənin seçilməsidir. Bu məqsədlə diş və ya implant oklyuzal tərəfdən baxılaraq 6 hissəyə bölünür. Bu hissələrin hər biri üçün ən yüksək zondlama qiyməti olan nahiyə müəyyən edilir və ölçülür.

Periodontal Zondun Angulyasiyası (Meyilliliyi)

Zondlama dərinliyini ölçərkən zond diş səthi boyunca apikal istiqamətə yönəldilir. O, mezio-distal oxda A və ya B meyillənə bilər, bukk-oral istiqamət isə dişin boylama oxuna paralel saxlanılmalıdır.

2. Furkasiya Zədələnməsi

Yuxarı çənədəki molyarların və birinci premolyarların furkasiyaları furkasiya zondu ilə müayinə olunur. Ümumi daxilolma dərinliyinin üfüqi komponenti aşağıdakı meyarlara əsasən 0 - 3 dərəcəyə bölünür (Hamp və b., 1975).

Dərəcə 0 Furkasiya girişi aşkar edilmir

Dərəcə 1 Furkasiya aşkar edilir, üfüqi zondlama qiyməti ≤3mm

Dərəcə 2 Furkasiya aşkar edilir, üfüqi zondlama qiyməti >3mm

Dərəcə 3 Furkasiya tam keçir (bir tərəfdən digər tərəfə)

3. Diş Mütəhərrikliyi (Tərpənməsi)

Mövcud olan bütün dişlərin mütəhərrikliyi bidigital (iki barmaqla) ölçülür və aşağıdakı meyarlara əsasən 0 – 3 dərəcəyə bölünür (Miller, 1950).

Dərəcə 0 Fizioloji mütəhərriklik

Dərəcə 1 Üfüqi istiqamətdə 1 mm-ə qədər artmış mütəhərriklik

Dərəcə 2 Üfüqi istiqamətdə 1 mm-dən çox artmış mütəhərriklik

Dərəcə 3 Şaquli istiqamətdə kəskin mütəhərriklik

Ədəbiyyat

Miller S. C., Periodontiya Dərsliyi, 3-cü nəşr, The Blakiston Co., Filadelfiya və Toronto, 1950.

Hamp S. E., Nyman S., Lindhe J., Çoxköklü dişlərin periodontal müalicəsi. 5 ildən sonrakı nəticələr. J. Clin. Periodontol. 1975;2:126–135.